บ้านสบลาน

ประมาณ ๒๐๐ - ๓๐๐ ปีก่อนหน้านี้ บริเวณหมู่บ้านปกาเกอะญอบ้านสบลาน เป็นที่อยู่อาศัยของชนเผ่าลั๊ว แต่ได้ย้ายออกไปโดยสันนิษฐานว่าเกิดโรคระบาด ดังปรากฏหลักฐาน มีซากวัดเก่าอยู่ในบริเวณที่นาปัจจุบัน

ในระยะเวลาประมาณ ๑๕๐ ปีที่ผ่านมา ได้มีครอบครัวเข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่บริเวณบ้านสบลานนี้ ๒ ครั้ง ครั้งแรกโดยพ่ออุ๊ยนานู และภรรยา พร้อมด้วยลูก ๆ ๕ คน พ่ออุ๊ยนานู เป็นชาวปกาเกอะญอ เดิมอยู่ที่ห้วยหยวก ต.แม่วิน อ.แม่วาง ก่อนจะย้ายไปอยู่บ้านป่าคา อ.สะเมิง แล้วจึงย้ายมาอยู่ที่บ้านสบลานเป็นเวลา ๑๕ - ๒๐ ปี จากนั้นได้ย้ายไปอยู่บ้านหนองปลา และชุมชนวัดหลวงตามลำดับ ทำให้บ้านสบลานร้างไป

หลังจากนั้นครอบครัวของลูก ๆ พ่ออุ๊ยนานู มี หน่อปูลู ( ลูกสาวคนโต ) พ่ออุ๊ยโกงะ ( ลูกเขย ) และครอบครัวของ พ่ออุ๊ยหม่อโท ( ลูกชายคนสุดท้อง ) ได้พากันย้ายไปอยู่บ้านห้วยเฮี๊ยะ ก่อนที่จะย้ายกลับมาอยู่บ้านสบลานอีกครั้งหนึ่ง

พ่ออุ๊ยหม่อโท เสียชีวิตเมื่ออายุประมาณ ๘๐ ปี ที่บ้านสบลาน และลูก ๆ คือ พะตี่ ( ลุง ) แดง พะตี่ตะแยะ ยอดฉัตรมิ่งบุญ พร้อมด้วย ญาติพี่น้องคนอื่น ๆ ได้สืบทอดภูมิปัญญา และรักษาป่าพื้นที่การเกษตรเพื่อการยังชีพมาจวบจนปัจจุบัน

พะตี่แดง

พะตี่แดง  ยอดฉัตรมิ่งบุญ ลูกชายคนโตของพ่ออุ๊ยหม่อโท

พะตี่ตะแยะ

ซ้าย พะตี่ตะแยะ  ยอดฉัตรมิ่งบุญ

หน่อพะมื่อ

หน่อพะมื่อ ลูกสาวพ่ออุ๊ยหม่อโท

 

ปกาเกอะญอ

 

ปกาเกอะญอ หรือที่คนไทยเรียกว่า กะเหรี่ยงสะกอ ยางขาว ยางกะเลอ ยางป่า หรือ ยางเปียง เป็นกลุ่มกะเหรี่ยงที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย อาศัยอยู่ใน อ.แม่สอด จ.ตาก อ.แมสะเรียง จ.แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ กาญจนบุรี ราชบุรีและแถบชายแดนไทยพม่า  กะเหรี่ยงสะกอ จะเรียกตัวเอง และชอบให้ผู้อื่นเรียกว่า "ปกาเกอะญอ" ซึ่งมีความหมายว่า "คน" หรือ "ฉันคือคน" ( สุริยา  รัตนกุล และสมทรง  บุรุษพัฒน์ , ๒๕๓๘:๔ และบือพอ ,๒๕๔๐:๑๑ )

ปกาเกอะญอ จะตั้งถิ่นฐานที่ระดับความสูงระหว่าง ๗๐๐ - ๑,๐๐๐ เมตรเหนือระดับน้ำทะเล ถือว่าเป็นเขต Low Mountain ซึ่งพบว่าเป็นเขตป่าดงดิบ หรือป่าสนเขา โดยมีการผลิตแบบไร่หมุนเวียนและตั้งรกรากในลักษณะถาวร นิยมตั้งถิ่นฐานอยู่ในพื้นที่ลุ่มก้นกะทะ ล้อมรอบด้วยเนินเขา ใกล้กับแหล่งน้ำและป่าเบญจพรรณ มีไม้ไผ่เป็นหลักสลับกับป่าเต็งรังที่มีไม้พลวงซึ่งสามารถใช้ประโยชน์จากเนื้อไม้ในการใช้สอยต่าง ๆ ได้ แต่ไม่นำไปทำไร่ เพราะดินไม่เหมาะสม และไม่นิยมตั้งหมู่บ้านบนภูเขาสูงหรือบนสันเขา ( ยศ  สันตสมบัติ ,๒๕๔๒:๒๔-๔๐ )

บ้านสบลาน

 

บ้านสบลาน มีฐานะทางการปกครองเป็น หย่อมบ้าน ( Cluster ) ขึ้นอยู่กับ หมู่บ้านแม่ลานคำ หมู่ที่ ๖ ตำบลสะเมิงใต้ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ที่ประกอบด้วย ๕ หย่อมบ้าน คือ หย่อมบ้านแม่ลานคำ สบลาน ห้วยเฮี๊ยะ ห้วยหญ้าไทร และบ้านใหม่

ประชากร

 

จากการสำรวจโดย ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" บ้านสบลาน เมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๒ พบว่า บ้านสบลานมีประชากร ๙๑ คน เป็นชาย ๕๓ คน หญิง ๓๘ คน โดยมีการกระจายตามช่วงอายุดังนี้

  • ๐ - ๒ ปี              ๔ คน
  • ๓ - ๕ ปี            ๑๐ คน
  • ๖ - ๑๕ ปี          ๑๔ คน
  • ๑๖ - ๒๕ ปี        ๑๙ คน
  • ๒๖ - ๓๕ ปี        ๑๗ คน
  • ๓๖ - ๔๕ ปี          ๙ คน
  • ๔๖ - ๕๕ ปี          ๙ คน
  • ๕๖ ปีขึ้นไป          ๙ คน

จำนวนครัวเรือน  ๒๐ หลังคาเรือน แบ่งเป็น ๒๗ ครอบครัว

 

ภาพตารางประชากร จากศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา
ตารางแสดงจำนวนประชากรและการกระจาย ( ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" บ้านสบลาน )

 

สาธารณูปโภค

 

จากจำนวนครัวเรือน ๒๐ หลังคาเรือนในบ้านสบลานมีครัวเรือนที่มีเครืองกำเนิดไฟฟ้าพลังแสงอาทิตย์ ติดตั้้งอยู่ ๑๓ หลังคาเรือน แต่หลายเครื่องใช้การไม่ได้แล้ว ส่วนน้ำใช้นั้น ทุกหลังคาเรือนมีประปาภูเขาใช้ และมีบ่อน้ำดื่ม จำนวน ๒ บ่อ ซึ่งพอเพียงต่อการอุปโภค บริโภค

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังแสงอาทิตย์

เครื่องกำเนิดไฟฟ้าพลังแสงอาทิตย์

การคมนาคม

 

บ้านสบลานอยู่ห่างจากเทศบาลสะเมิงใต้ ประมาณ ๑๔ กิโลเมตร ทางส่วนมากเป็นดินลูกรัง ปนหิน ในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ ได้มีการจัดสรรงบประมาณเพื่อปรับปรุงสภาพถนน โดยมีการเทคอนกรีตเฉพาะช่วงที่มีความลาดชัน เพื่อให้การเดินทางในฤดูฝนสะดวกยิ่งขึ้น แต่อย่างไรก็ตามหากเดินทางในฤดูฝนควรใช้รถที่มีสภาพเหมาะสม เช่นรถขับเคลื่อนสี่ล้อเป็นต้น

เนื่องจากไม่มีรถประจำทางเข้าถึงหมู่บ้าน ส่วนมากใช้การเดินเท้าตามเส้นทางลัด และใช้รถจักรยานยนต์เป็นพาหนะ ปัจจุบันพบว่าบ้านสบลานมีรถกระบะ ๑ คันเท่านั้น

การศึกษา

 

บ้านสบลานมีโรงเรียนที่เปิดสอนระดับประถมศึกษาคือ ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" บ้านสบลาน สังกัดการศึกษานอกโรงเรียน มีครูประจำ ๑ คน สอนทุกระดับชั้น ส่วนโรงเรียนในสังกัดสำนักงานการศึกษาเขตพื้นที่เชียงใหม่ เขต ๒ คือ โรงเรียนบ้านแม่ลานคำ อยู่ที่หย่อมบ้านใหม่ซึ่งห่างออกไปประมาณ ๘ กิโลเมตร เปิดสอนถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๓ เด็กที่ไปเรียนต้องไปอยู่ประจำไม่สามารถเดินทางไปกลับได้

 ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา

การเรียนการสอนใน ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา "แม่ฟ้าหลวง" บ้านสบลาน

สาธารณสุข

 

โรงพยาบาลสะเมิง เป็นโรงพยาบาลระดับอำเภอที่ใกล้ที่สุด อยู่ห่างบ้านสบลาน ประมาณ ๑๔ กิโลเมตร หากเจ็บป่วย ชาวบ้านจะพยายามรักษาด้วย สมุนไพรที่มีอยู่มากในป่า และคาถาต่าง ๆ ก่อน หากไม่ดีขึ้น จึงเดินทางไปรับการรักษาที่โรงพยาบาล

 โรงพยาบาลสะเมิง

โรงพยาบาลสะเมิง

อาชีพ

 

ชาวบ้านสบลานเกือบทั้งหมด ประกอบอาชีพเกษตรกรรม คือ การทำไร่หมุนเวียน ทำนา และทำสวน เพื่อการบริโภคในครัวเรือน หากเหลือจึงนำไปแบ่งปันเพื่อนบ้าน และขายเป็นส่วนน้อย การเลือกปลูกพืชเป็นไปในลักษณะผสมผสาน ไม่ปลูกพืชเชิงเดี่ยว และไม่ใช้สารเคมี

นอกจากนั้นยังมีการเลี้ยงสัตว์ คือ ไก่ หมู วัว และควาย โดยเลี้ยงไก่ และหมู เพื่อประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น การเลี้ยงผีบรรพบุรุษ การแต่งงาน ฯลฯ  ส่วนวัวและควายนั้น ก่อนหน้าเคยเลี้ยงไว้เพื่อใช้แรงงาน แต่ปัจจุบันเนื่องจากมีการนำรถไถเดินตามเข้ามาใช้ จึงเลี้ยงวัวและควายไว้เป็นทรัพย์สิน

มีการออกไปรับจ้างในภาคเกษตร และนอกภาคเกษตรบ้างในช่วงที่ว่างจากงานประจำ แต่ไม่มากนัก

ศาสนาและความเชื่อ

 

ชาวบ้านสบลานส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธร่วมกับการนับถือผีเรือน หรือผีบรรพบุรุษ ซึ่งคอยคุ้มครองดูแลทุกคนในบ้าน สัตว์เลี้ยง รวมทั้งผลผลิตในการเกษตรให้มีพอกินพอใช้ แต่เนื่องจากการถือผีเรือนนั้นมีความเชื่อที่เกี่ยวข้องมากมาย จึงทำให้บางคนได้ตัดการถือผีเรือนออก นอกจากนี้ ยังนับถือผี เจ้าที่ต่าง ๆ ที่อยู่รอบ ๆ ตัว เช่น เจ้าที่ เจ้าดิน เจ้าป่า ผีบ้าน ผีไร่ ผีน้ำ ฯลฯ ซึ่งยังมีบทบาทในวิถีชีวิตประจำวันอย่างมาก ( พิชญา  อนันตวงศ์ , ๒๕๔๔:๕๑ )

 ชาวบ้านสบลานใส่บาตรพระสงฆ์

ชาวบ้านสบลานใส่บาตรพระสงฆ์

เครืองเซ่นไหว้ผีตามความเชื่อ

เครืองเซ่นไหว้ผีตามความเชื่อ

บอกต่อ

share

Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer